شنا یکی از فعالیت‌های ورزشی محبوب است که می‌تواند به بهبود آمادگی جسمانی، افزایش تحرک و ایجاد احساس نشاط کمک کند. با این حال، مانند هر فعالیت ورزشی دیگری، رعایت نکات ایمنی و بهداشتی در آن اهمیت دارد.
یکی از مشکلاتی که ممکن است پس از شنا ایجاد شود، عفونت گوش خارجی یا گوش شناگر است. این عارضه زمانی ایجاد می‌شود که پوست مجرای گوش خارجی تحریک یا آسیب ببیند و رطوبت باقی‌مانده در گوش شرایط مناسبی برای رشد میکروب‌ها فراهم کند.
خبر خوب این است که با رعایت چند نکته ساده می‌توان احتمال بروز این مشکل را کاهش داد. در این مقاله، علائم و عوامل خطر گوش شناگر، روش‌های پیشگیری و زمان مناسب مراجعه به پزشک را بررسی می‌کنیم.
التهاب گوش شناگر چیست؟
گوش شناگر که در پزشکی به آن اوتیت خارجی (Otitis Externa) گفته می‌شود، عفونت یا التهاب مجرای گوش خارجی است. باقی ماندن آب در این قسمت می‌تواند رطوبت محیط را افزایش دهد و شرایط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد کند.
این عارضه فقط مخصوص شناگران حرفه‌ای نیست و ممکن است برای هر فردی که در معرض آب قرار می‌گیرد اتفاق بیفتد. با این حال، افرادی که مرتب شنا می‌کنند یا سابقه مشکلات گوش دارند، بهتر است نسبت به مراقبت از گوش‌ها توجه بیشتری داشته باشند.
گوش شناگر با عفونت گوش میانی یکسان نیست. گوش شناگر مربوط به مجرای گوش خارجی است و علائم و روش تشخیص و درمان آن با عفونت گوش میانی تفاوت دارد.
چرا بعد از شنا ممکن است گوش دچار عفونت شود؟
پوست داخل مجرای گوش خارجی یک لایه محافظ دارد. وقتی آب برای مدت طولانی در گوش باقی بماند، این محیط مرطوب می‌تواند شرایط رشد باکتری‌ها را فراهم کند. همچنین، خراش یا تحریک پوست مجرای گوش می‌تواند راه ورود میکروب‌ها را آسان‌تر کند.
برخی از مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر عبارت‌اند از:
- باقی ماندن آب در مجرای گوش پس از شنا یا حمام
- شنا کردن مکرر و قرار گرفتن طولانی‌مدت در محیط مرطوب
- خراش دادن داخل گوش با انگشت یا اشیای مختلف
- استفاده از گوش‌پاک‌کن یا وسایل دیگر برای تمیز کردن داخل گوش
- سابقه عفونت گوش خارجی
- برخی بیماری‌های پوستی مانند اگزما که می‌توانند پوست مجرای گوش را حساس‌تر کنند
بنابراین، مشکل فقط «تمیز نبودن آب استخر» نیست. رطوبت مداوم و آسیب به پوست مجرای گوش نیز می‌توانند در ایجاد گوش شناگر نقش داشته باشند.
علائم گوش شناگر چیست؟
علائم ممکن است ابتدا خفیف باشند و به‌تدریج بیشتر شوند. شایع‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:
- درد یا حساسیت گوش: به‌خصوص هنگام لمس یا کشیدن لاله گوش یا فشار دادن قسمت جلوی مجرای گوش.
- خارش: احساس خارش داخل گوش می‌تواند یکی از علائم اولیه باشد.
- قرمزی و تورم: پوست مجرای گوش ممکن است ملتهب شود.
- ترشح از گوش: ممکن است از گوش مایع خارج شود.
- احساس گرفتگی یا کاهش موقت شنوایی: تورم و ترشحات می‌توانند باعث احساس پری یا کاهش شنوایی شوند.
در کودکان، تشخیص علائم همیشه آسان نیست. بی‌قراری، شکایت از درد گوش یا لمس مکرر گوش می‌تواند نشانه‌ای باشد که نیاز به توجه والدین دارد.
اگر درد گوش یا ترشح دارید، بهتر است به جای ادامه شنا یا استفاده خودسرانه از دارو، برای تشخیص دقیق با پزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید.
پیشنهاد مطالعه
چطور از عفونت گوش بعد از شنا جلوگیری کنیم؟
۱. بعد از شنا گوش‌ها را به‌خوبی خشک کنید
یکی از ساده‌ترین اقدامات پیشگیرانه، خشک کردن گوش‌ها پس از شنا است. ابتدا سر را به هر طرف خم کنید تا آب باقی‌مانده خارج شود. سپس قسمت بیرونی گوش را با یک حوله نرم و تمیز خشک کنید.
اگر احساس می‌کنید آب همچنان داخل گوش باقی مانده است، می‌توان از سشوار با کمترین درجه حرارت و کمترین سرعت استفاده کرد. سشوار را در فاصله مناسب از گوش نگه دارید و از حرارت زیاد استفاده نکنید.
هدف این کار خشک کردن گوش است، نه گرم کردن یا خشک کردن شدید پوست داخل کانال گوش.
۲. داخل گوش را با گوش‌پاک‌کن تمیز نکنید
قرار دادن گوش‌پاک‌کن، انگشت یا اشیای دیگر داخل مجرای گوش می‌تواند پوست حساس این قسمت را خراش دهد و خطر التهاب و عفونت را افزایش دهد.
همچنین لازم نیست جرم گوش را به‌طور مرتب از داخل کانال گوش خارج کنید. جرم گوش بخشی از سیستم محافظ طبیعی گوش است و دستکاری غیرضروری آن می‌تواند بیشتر از اینکه مفید باشد، به پوست گوش آسیب بزند.
۳. در صورت نیاز از محافظ گوش استفاده کنید
گوش‌گیرهای مناسب شنا یا کلاه شنا می‌توانند به کاهش ورود آب به گوش کمک کنند. انتخاب گوش‌گیر باید متناسب با اندازه گوش و راحتی شناگر باشد و نباید باعث فشار یا آسیب به گوش شود.
برای کودکان نیز استفاده از محافظ گوش باید با توجه به سن، اندازه گوش و شرایط فرد انجام شود. اگر کودک سابقه مشکلات گوش دارد، بهتر است پیش از استفاده منظم از تجهیزات یا قطره‌های پیشگیرانه با پزشک مشورت شود.
۴. با گوش درد یا ترشح وارد آب نشوید
اگر گوش درد، ترشح، التهاب یا علائم عفونت دارید، ادامه شنا می‌تواند شرایط را نامناسب‌تر کند. در این وضعیت بهتر است ابتدا علت علائم مشخص شود و درباره زمان مناسب بازگشت به شنا از پزشک راهنمایی بگیرید.
افرادی که اخیراً جراحی گوش داشته‌اند یا پرده گوش آنها آسیب دیده است نیز باید درباره شنا کردن و مراقبت از گوش، توصیه پزشک خود را دنبال کنند.
۵. از قطره‌های گوش خودسرانه استفاده نکنید
برخی محلول‌های خشک‌کننده گوش برای پیشگیری از گوش شناگر مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما استفاده از آنها برای همه افراد مناسب نیست.
اگر پرده گوش سوراخ شده، لوله تهویه گوش دارید، از گوش ترشح خارج می‌شود یا در حال حاضر عفونت گوش دارید، نباید بدون نظر پزشک از قطره‌های خشک‌کننده استفاده کنید.
بنابراین، به‌جای توصیه یک نسخه خانگی برای همه شناگران، بهتر است در صورت نیاز درباره مناسب بودن این محصولات با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
آیا کلر استخر از عفونت گوش جلوگیری می‌کند؟
خیر. وجود کلر به این معنی نیست که احتمال گوش شناگر کاملاً از بین می‌رود. گوش شناگر می‌تواند در اثر باقی ماندن آب در مجرای گوش و آسیب یا تحریک پوست این ناحیه ایجاد شود.
به همین دلیل، حتی در استخرهایی که فرایندهای منظم نگهداری و ضدعفونی آب انجام می‌شود، رعایت مراقبت‌های فردی مانند خشک کردن گوش‌ها و دستکاری نکردن کانال گوش اهمیت دارد.
از طرف دیگر، کیفیت آب استخر نیز بخشی از ایمنی شناست. نگهداری مناسب استخر، کنترل کیفیت آب و رعایت اصول بهداشتی باید در کنار مراقبت‌های شخصی شناگران قرار بگیرد.
پیشگیری از گوش شناگر در کودکان
کودکان نیز ممکن است به گوش شناگر مبتلا شوند و CDC این عارضه را در کودکان شایع‌تر از بزرگسالان گزارش می‌کند. به همین دلیل، والدین بهتر است پس از هر جلسه شنا وضعیت گوش کودک را بررسی کنند و درباره علائمی مانند درد، خارش یا ترشح هوشیار باشند.
- بعد از شنا، گوش کودک را به‌آرامی خشک کنید.
- از وارد کردن گوش‌پاک‌کن یا اشیای دیگر به داخل گوش کودک خودداری کنید.
- اگر کودک سابقه عفونت گوش دارد، درباره محافظ گوش یا مراقبت‌های پیشگیرانه با پزشک مشورت کنید.
- در صورت مشاهده درد یا ترشح، ادامه شنا را تا مشخص شدن علت علائم به تعویق بیندازید.
چه زمانی برای گوش درد بعد از شنا باید به پزشک مراجعه کرد؟
درد گوش بعد از شنا همیشه به معنی گوش شناگر نیست و تشخیص دقیق به معاینه نیاز دارد. با این حال، وجود علائمی مانند درد قابل توجه، ترشح از گوش، تورم، کاهش شنوایی یا تشدید علائم، دلیل مناسبی برای مراجعه به پزشک است.
اگر عفونت گوش خارجی تشخیص داده شود، درمان معمولاً بر اساس علت و شدت عفونت تعیین می‌شود و ممکن است شامل قطره‌های دارویی باشد. درمان خودسرانه، به‌خصوص زمانی که وضعیت پرده گوش مشخص نیست، می‌تواند انتخاب مناسبی نباشد.
افرادی که دیابت دارند یا سیستم ایمنی ضعیفی دارند، در صورت بروز علائم گوش شناگر باید توجه بیشتری داشته باشند و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنند.
پیشنهاد مطالعه
اشتباهات رایج درباره عفونت گوش شناگران
«اگر آب استخر کلر داشته باشد، گوش عفونت نمی‌کند.»
وجود کلر به معنی حذف کامل خطر گوش شناگر نیست. باقی ماندن آب و آسیب به پوست کانال گوش همچنان می‌تواند نقش داشته باشد.
«برای تمیز کردن گوش باید گوش‌پاک‌کن را داخل کانال ببریم.»
این کار می‌تواند پوست کانال گوش را تحریک یا خراش دهد. گوش‌پاک‌کن برای تمیز کردن بخش بیرونی گوش مناسب‌تر است و نباید داخل کانال گوش قرار گیرد.
«هر گوش‌دردی بعد از شنا همان گوش شناگر است.»
خیر. گوش‌درد می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و تشخیص گوش شناگر به بررسی علائم و معاینه گوش نیاز دارد.
«قطره‌های خانگی برای همه شناگران بی‌خطر هستند.»
خیر. بعضی محلول‌های خشک‌کننده در شرایط خاص برای پیشگیری از گوش شناگر استفاده می‌شوند، اما در صورت پارگی پرده گوش، وجود لوله گوش، عفونت یا ترشح نباید بدون نظر پزشک از آنها استفاده کرد.
چطور یک برنامه آموزش شنای ایمن داشته باشیم؟
ایمنی در شنا فقط به جلوگیری از عفونت گوش محدود نمی‌شود. رعایت بهداشت، توجه به وضعیت جسمی، یادگیری تکنیک صحیح و آشنایی با اصول ایمنی در آب، همگی بخشی از یک برنامه آموزشی مناسب هستند.
مجموعه دلفین از سال ۱۳۸۳ با مدیریت محمدصادق کلانترزاده در زمینه آموزش شنا در کرج فعالیت خود را آغاز کرده و دوره‌های آموزشی مختلفی برای کودکان و بزرگسالان ارائه می‌کند.
جمع‌بندی
عفونت گوش خارجی یا گوش شناگر یکی از مشکلاتی است که ممکن است در اثر باقی ماندن آب در مجرای گوش و آسیب یا تحریک پوست آن ایجاد شود. خشک کردن گوش پس از شنا، خودداری از وارد کردن گوش‌پاک‌کن و اشیای دیگر به کانال گوش و استفاده صحیح از محافظ گوش، از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند.
اگر بعد از شنا دچار درد، خارش، ترشح یا کاهش شنوایی شدید، به‌جای استفاده خودسرانه از درمان‌های خانگی، علت مشکل را توسط پزشک بررسی کنید. با رعایت اصول بهداشتی و یادگیری شنا در یک محیط آموزشی مناسب، می‌توان خطر بسیاری از مشکلات مرتبط با شنا را کاهش داد و با خیال راحت‌تری از این ورزش لذت برد.
