راهنمای جامع قوانین شنا در مسابقات المپیک

چرا عمق استخر در المپیک حیاتی است؟

طبق قوانین جدید، حداقل عمق استخر المپیک باید ۲.۵ متر باشد (و اگر مسابقات شنای هنری هم در آن برگزار شود، این عمق باید به ۳ متر برسد). دلیل این قانون سخت‌گیرانه، اتفاقی بود که در المپیک ۲۰۲۴ پاریس رخ داد. در آن رقابت‌ها، عمق استخر موقت تنها ۲.۱۵ متر بود. این عمق کم باعث شد تا امواج آب پس از برخورد به کف استخر، سریعاً به سطح برگردند و تلاطم شدیدی (مقاومت هیدرودینامیکی) ایجاد کنند که همین امر جلوی ثبت رکوردهای جهانی جدید را گرفت! همچنین برای کاهش این تلاطم، خطوط صفر و نه (لاین‌های بیرونی استخر) به عنوان فضاهای حائل با عرض ۲.۵ متر خالی می‌مانند.

یک تغییر آزمایشی جالب: فدراسیون جهانی قرار است تا سال ۲۰۲۶ در مسابقات مسافت کوتاه پکن، برگزاری مسابقات در مراحل نیمه‌نهایی و نهایی (تا مسافت ۴۰۰ متر) را از ۸ لاین سنتی به ۱۰ لاین افزایش دهد تا فرصت بیشتری به شناگران داده شود.

تیم داوری المپیک؛ چه کسانی مسابقات را کنترل می‌کنند؟

یک مسابقه عادلانه در المپیک نیازمند چشمانی تیزبین است. بسته به اینکه مسابقه ۸ یا ۱۰ لاینه باشد، ساختار داوری به شکل زیر چیده می‌شود:

• سرداور (Referee): ۲ نفر – مدیران اصلی مسابقه که تصمیم نهایی درباره اخراج شناگران را می‌گیرند.
• استارتر (Starter): ۲ نفر – کنترل لحظه نفس‌گیر شروع؛ هرگونه پرش قبل از بوق استارت (استارت خطا) باعث محرومیت فوری شناگر می‌شود.
• داوران استروک (حرکت): ۴ نفر – آن‌ها در طول استخر راه می‌روند تا مطمئن شوند شناگر تکنیک دست و پای مخصوص آن ماده را به درستی اجرا می‌کند.
• سرپرست و داوران برگشت: ۲ سرپرست و ۱۶ تا ۲۰ داور برگشت مستقر در دو سر استخر که وظیفه دارند برخورد صحیح دست و پای شناگران به دیواره را در حین برگشت کنترل کنند.
• تیم بازبینی ویدئویی (VAR شنا): شامل ۱ سرپرست و ۴ الی ۵ داور که با دوربین‌های زیر آب، خطاهای پنهان را شکار می‌کنند.

قوانین اعتراض و یک جریمه ۵۰۰ دلاری!

اگر تیمی به تصمیم داوران اعتراضی داشته باشد، تنها ۳۰ دقیقه پس از پایان مسابقه فرصت دارد تا فرم اعتراض رسمی را پر کند (این زمان در مسابقات سرعت ۳ کیلومتر آب‌های آزاد فقط ۵ دقیقه است). اما ثبت اعتراض رایگان نیست! تیم شاکی باید ۵۰۰ دلار آمریکا وثیقه بگذارد؛ اگر ژوری تشخیص دهد اعتراض بی‌مورد بوده، این پول به نفع فدراسیون ضبط می‌شود!

(نکته جالب: استفاده از هرگونه نوار چسب روی بدن یا Body Tape برای کاهش اصطکاک آب کاملاً ممنوع است، مگر با نامه رسمی پزشک و فقط برای حداکثر دو انگشت دست یا پا!)

قوانین اختصاصی ماده‌های شنا در المپیک (آپدیت ۲۰۲۶)

قوانین شنا برای المپیک پیش رو دستخوش تغییرات بیومکانیکی بسیار جذابی شده‌اند که در ادامه به زبان ساده هر ماده را بررسی می‌کنیم.

۱. شنای آزاد یا کرال سینه (Freestyle)

در این ماده شناگر مجاز است با هر استیلی شنا کند، اما چون کرال سینه سریع‌ترین حالت است، همه از آن استفاده می‌کنند.

• قانون پایه: لمس دیواره در هر رفت و برگشت الزامی است و همیشه باید قسمتی از بدن شناگر بیرون از آب باشد.
• غوطه‌وری زیر آب: شناگر فقط در ۱۵ متر اولِ استارت و بعد از هر برگشت اجازه دارد کاملاً زیر آب بماند (تا با پای دلفین سرعت بگیرد).
• آپدیت کلیدی ۲۰۲۶ (لمس نهایی): در قوانین جدید، شناگر اجازه دارد در ۵ متر پایانی مسابقه (فینیش)، به طور کامل زیر آب غوطه‌ور شود تا با سرعت و کشش بیشتری دست خود را به دیواره بکوبد!

۲. شنای کرال پشت (Backstroke)

• قانون استارت: تنها ماده‌ای که استارت آن از داخل آب است. شناگران میله را می‌گیرند و پاهایشان کاملاً زیر آب روی دیواره قرار می‌گیرد (خم کردن انگشتان پا روی لبه استخر ممنوع است). ابزار کمکی استارت (Ledge) در قوانین جدید از ۶۵ به ۶۰ سانتی‌متر کاهش یافته است.
• آپدیت کلیدی ۲۰۲۶: شناگر باید تمام مسیر را روی پشت خود شنا کند (بجز هنگام سالتو زدن). اما در آپدیت جدید، شناگر می‌تواند در ۵ متر پایانی مسابقه کاملاً زیر آب برود، به شرطی که در لحظه لمس دیواره همچنان روی پشت خود قرار داشته باشد.

۳. شنای قورباغه (Breaststroke)

تکنیکی‌ترین و کندترین شنای المپیک که در سال‌های اخیر شاهد «انقلابی‌ترین تغییرات» بوده است.

• انقلاب در قوانین ۲۰۲۶: در گذشته قانون می‌گفت دست و پاها باید دقیقاً در یک “سطح افقی و موازی با آب” حرکت کنند. اما این قانون حذف شده است! حالا شناگران می‌توانند از تکنیک مدرن و موج‌دار (Wave Breaststroke) استفاده کنند و بالاتنه خود را زاویه دهند تا آب را بهتر بشکافند. حرکت دست و پا همچنان باید کاملاً همزمان باشد و پای کرال یا پروانه خطا است.
• قانون برگشت: لمس دیواره حتماً باید همزمان با هر دو دست باشد. اما در قانون جدید، شناگر پس از لمس دو دستی، می‌تواند به هر شکلی که دوست دارد (حتی سالتو) بچرخد، به شرطی که وقتی پاهایش را به دیوار فشار می‌دهد، دوباره روی سینه برگشته باشد.
• تنفس: در هر چرخه دست و پا، سر شناگر باید یک بار از آب خارج شود.

۴. شنای پروانه (Butterfly)

سخت‌ترین ماده شنا که به قدرت بدنی وحشتناکی نیاز دارد.

• قوانین پایه: پرتاب همزمان هر دو دست از روی آب به جلو و حرکت همزمان و جفتی پاها (پای دلفین). هرگونه ضربه پای قورباغه در این ماده خطای اخراجی است.
• آپدیت ۲۰۲۶: لمس دیواره با دو دست همزمان الزامی است و مانند کرال سینه و کرال پشت، شناگر مجاز است در ۵ متر انتهایی مسابقه برای لمس دیواره کاملاً زیر آب برود.

قوانین جذاب مسابقات تیمی (امدادی) و مختلط

شنای مختلط انفرادی (IM)

در مسابقات ۲۰۰ یا ۴۰۰ متر مختلط، یک شناگر باید چهار استیل را به ترتیب زیر شنا کند: پروانه، کرال پشت، قورباغه و کرال سینه. قانون رایان لاکتی: پس از یک حرکت جنجالی از سوی شناگر معروف (رایان لاکتی)، قانون تغییر کرد. وقتی شناگر از شنای قورباغه می‌خواهد وارد کرال سینه (آزاد) شود، مجاز است روی پشت خود به دیوار فشار بیاورد، اما حق ندارد تا زمانی که کاملاً روی سینه نچرخیده است، هیچ‌گونه ضربه پا یا کشش دستی انجام دهد.

تعویض‌های میلی‌ثانیه‌ای در مسابقات امدادی

در شنای امدادی، یک تیم ۴ نفره رقابت می‌کنند. حساس‌ترین بخش، لحظه پریدن شناگر بعدی به آب است. قانون می‌گوید تا زمانی که شناگر داخل آب دیوار را لمس نکرده، پای شناگر روی سکو نباید جدا شود. اما سنسورهای فوق‌پیشرفته المپیک چگونه این را محاسبه می‌کنند؟ از نظر علم بیومکانیک، وقتی شناگر می‌خواهد بپرد، وزن او از روی سنسور کم می‌شود اما انگشتان پایش هنوز به سکو متصل است. به همین دلیل فدراسیون جهانی یک ضریب خطای قانونی به میزان منفی ۰.۰۳ ثانیه (-0.03) در نظر گرفته است. یعنی اگر شناگر روی سکو، ۰.۰۳ ثانیه زودتر از لمس یار خود بپرد، مسابقه قانونی است! اما اگر این عدد به ۰.۰۴ ثانیه (-0.04) برسد، کل تیم بی‌درنگ از مسابقات اخراج (دیسکالیفه) می‌شود.

تکنولوژی و پوشش شناگران؛ مایوها زیر ذره‌بین

فناوری لباس‌های شنا تأثیر عجیبی روی سرعت ورزشکاران دارد؛ به همین دلیل قوانینی سخت‌گیرانه (هومولوگاسیون) برای سال ۲۰۲۶ تدوین شده تا هیچکس مزیت ناعادلانه‌ای نداشته باشد.

• از اواخر سال ۲۰۲۶، تمامی مایوها باید برچسب استاندارد فدراسیون جهانی (یک مربع ۴۰ در ۴۰ میلی‌متر) را روی پای خود داشته باشند. بدون این برچسب، حضور در المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس ممنوع است!
• ابعاد لوگوی برندها به شدت کنترل می‌شود: روی مایو حداکثر ۳۰ سانتی‌متر مربع، روی کلاه ۲۰ سانتی‌متر مربع و روی عینک تنها ۶ سانتی‌متر مربع.
• شناگران مجازند حداکثر از دو کلاه شنا به صورت همزمان استفاده کنند.
• یک دستاورد بزرگ برای بانوان: تأیید رسمی «مایوهای پریود-فرندلی» (Period-Friendly Swimwear) است که بدون ایجاد شناوری اضافه یا تغییر در سرعت، آرامش خاطر و تمرکز روانی لازم را برای شناگران زن در طول مسابقات فراهم می‌کند.

در مسابقات آب‌های آزاد (ماراتن شنا) نیز قانون مهمی اضافه شده است: پوشیدن لباس‌های ضخیم (Wetsuit) در آب‌های با دمای ۱۸ درجه سانتی‌گراد و کمتر، اکنون کاملاً “اجباری” است تا جان ورزشکاران حفظ شود. همچنین مسافت طاقت‌فرسای ۲۵ کیلومتر حذف شده تا تمرکز المپیک تنها بر روی مسافت ۱۰ کیلومتر باشد.